Borsalarda farklı türde yatırımcılar vardır.Bunları günlük işlem yapanlar, kısa vadeli yatırımcılar, orta vade yatırımcılar ve uzun vade yatırımcılar olmak üzere dört kısımda inceleyebiliriz. Ama bunların dışında kararsız, plansız, ne yaptığını bilmeyen ve hiç bir stratejisi olmayan anlık günlük işlem yapan duyguları ile hareket edip duydukları ile hareket eden bir grup var ki işte bu türde olan yatırımcı grubu borsada diğer yatırımcılar için kaynak oluştururlar. Çünkü bu türdeki yatırımcı sürekli kaybetmeye, tükeninceye kadar kaybetmeye mahkumdur. Bu yatırımcı grubunun kaybettiğini bilinçli yatırımcı kendi hanesine alacak yani gelir kaydeder. Bu döngü uzun yıllardır devam etmekte ve uzun yıllar da devam edecektir. Çünkü borsada ısrarla bilinçlenmekten,öğrenmekten,araştırmaktan kaçınan ve borsayı bir oyun yeri gibi gören bir yatırımcı grubu olacaktır her zaman.Kendini zeki sanıp günlük haftalık al satlar ile her hisseden kazanç elde etme yoluna gidecek ve her gün içeri girme yolunda batma yolunda mesafe katedecek. Bizler ne anlatırsak anlatalım boş çünkü insanlar anladığı ve anlamak istediği şekilde borsada olacak. Ben uzun vadeci olmaya karar verdim diyecek ama seçtiği hisse özkaynaklarını tüketmiş,batmak üzere olan bir şirket olacak. Yani şirketin kendine faydası yok aslında ama sen o şirkette uzun vade yatırım yapmayı planlıyorsun. Borsa bir bütündür, dinamiklerden biri eksik olursa hedefe varamazsın.

YATIRIMDA VADE

Öncelikle bu yatırımdaki vadeler ne anlama geliyor onları inceleyelim. Günlük al-sat yapanlarda vade yok, adı üzerinde gün içindeki hareketlerden kar ya da zararla pozisyon kapatırlar. Dünya finans piyasalarında kısa vadenin tanımı 1 yıldır, orta vade için 5 ile 10 yıl ve 10 yıl üzerindeki yatırımlar da uzun vade tanımı içinde yer alırlar. Peki ülkemizde, finans piyasalarında ve yatırımcılardaki kısa orta ve uzun vade anlayışı nedir? Ben iyimser olayım yine de, kısa vade bizde 1 ay, orda vade 3 ile 6 ay, uzun vade anlayışı ise 1 ile 3 yıldır. Olur mu öyle şey,ben 10 yıllık yatırım yapıyorum diyen arkadaşın bile algısı 1-2 yılda yerle bir oluyor ve uzun vade prensibinden vazgeçiyor. Yabancılar neden bizimle aynı kaygıyı yaşamıyorlar, neden kısa vadede zengin olmak için al-sat yapmıyorlar?Amerikadaki araştırmalarda borsaya yatırım yapanların bir çoğunun hedefi temettü hisseleri ve uzun vade yatırımlarından oluşuyor. Bunun bir tek açıklaması olabilir: Oradaki yatırımcı ile bizdeki yatırımcı arasında var olan finansal okuryazarlık farkı !Onlar borsaya bir yatırım aracı olarak bakarken biz borsayı bir oyun yeri gibi görüyoruz. En büyük ispatı da borsada yatırım yapan kişilere, borsa oynuyor gözüyle bakılmasıdır.Tıpkı Play Station’da oyun oynuyor gibi, borsa oynuyor, yazık! Her şeyini kaybedebileciğinin bilincinde değil. Bu algıyı değiştirip borsada yatırım yaptığımızda, ülkemizin değerlerine ortak olduğumuz algısı yerleşir.İşte o zaman borsada yatırım sürelerimizin uzadığını ve borsamızın hak ettiği yerlere geldiğini görebiliriz. Kimi arkadaşlar Amerikalı yatırımcı ile yerli yatırımcıyı kıyaslamamı eleştirebilir. Bizim ülkemiz Amerika gibi mi, her an aksiyon var, sürekli değişen riskler, enflasyon, jeopolitik sorunlar, siyasi çekişmeler. Evet haklı olabilirler, bu yüzden bizim borsamızda insanlar sürekli diken üzerindedir. Ancak yine de uzun vade yatırım yapan kişilerde ve kazançlarında istatistiklere bakıldığında, bizdeki kazançların da Amrika’dan eskik kalır bir yanının olmadığını göreceklerdir. Elbette temeli sağlam, büyüme odaklı temettü şirketlerinde yer alanlar için geçerli bu söylediklerim. Yoksa yanlış bir hissede pozisyon alan kişi,hisseyi 10 yıl taşımasına rağmen herhangi bir gelir elde edemeyebilir. Bu yüzden borsanın bir bütün olduğunu her daim aklımızda tutmamız ve buna göre planlama yapmamız lazım.

Kısa, Orta ve Uzun Vadeli Yatırımların Strateji Farklılıkları
GÜNLÜK AL-SAT YAPANLAR

İlk olarak günlük al-sat ile kazanç sağlayan ve bu amaçta olan yatırımcılardan bahsedelim. Aracı kurumların, bankaların en çok sevdiği, gözdesi yatırımcılardır. Ay sonunda ciddi bir işlem hacmine ulaşırlar ve kendilerinin kazanıp kazanamaması çok önemli değildir, daha önemli olan banka ve aracı kurumlara para kazandırmış olmalarıdır. Kimi günler veya aylar ciddi kar ederler ve kimi zaman da inanılmaz zararlar meydana gelir. Bu grubun içinde bu işi bilinçli yapan yatırımcı sayısı da çok azdır. Birçoğu hisselerin yükseleceği umudu ile bir hisseye girer ve gün içinde 3-5 kademe kar bulunca satar hissesini ve çekilir kenara. Zarar ederlerse ya ertesi güne taşırlar pozisyonlarını ya da o gün zararına hisseden çıkarlar. Genellikle mal taşımayı sevmezler. Alış satışlarında hisse ayrımı da pek yapmazlar. Onlar için günlük kar esas olandır. Haber akışına göre pozisyon alırlar, teknik analiz en büyük yardımcı kaynaktır. Bunları ilerleyen bölümlerde, al-sat teknikleri olarak da işleyeceğiz. Ancak şunuda eklemeliyim, borsada günlük işlem yaparak para kazanmak isteyenler borsa hakkında çok iyi bilgiye sahip olmak zorundalar. Psikolojik anlamda çelik gibi bir irade ister. Bizdeki küçük yatırımcı bilgi zengini olmadan, al sat yaparak işlem zengini oluyor ve olası ilk kaybında dahada hırslanarak zararlarını katlıyorlar. Günlük al sat ile para kazanmak elbette mümkündür, gerekli eğitimleri aldıysan, kendini geliştirdiysen ve en çokta psikolojik olarak hazırsan günlük al sat ilede para kazanabilirsin.

KISA VADELİ YATIRIMCILAR

Kısa vadeli yatırımcılar ise bir hisseyi haber kaynaklı olarak değerlendirir, mesela bir şirketin bilançolarının çok iyi geleceğini düşünerek pozisyon alır ya da şirket önemli bir ihaleye girecektir ve kazanamayacak olsa bile bu konudaki haber akışı ile nemalanır. Piyasada hisse ile bir haber,bir söylenti dolaşmaya başlar ise o hissede bu söylentilerle pozisyon alıp o hisseyi belli bir süre taşır ve uygun gördüğü bir karla o hisseden ayrılır. Buradaki temel öngörü, beklentiler satın alınır ve beklenti  gerçekleşince de hisse satılır. Yani bir hissede iyi bir bilanço geleceğini öngören kişi, bir kaç ay önceden pozisyonunu alır ve hissenin bu beklentiyi fiyatlamısını bekler. Bilançolar geldiğindede yeteri kadar primlenmiş hisseyi satar. Acemi yatırımcı ne yapar, bu hisseyi iyi bir bilanço gelince alır ama hisse bu beklentiyi daha önceden fiyatladığı için ve beklenti bitmiş olduğundan artık düzeltme evresine geçer. İyi bir bilanço geldi,neden satış geliyor, neden hisse fiyatı düşüyor,diye sorgular ve mantıken de bu durumu anlayamaz. Aslında bir bakıma haklıdır, bilançosu çok iyi gelmiş bir hissenin yükselmesi gerekir. Ancak bu yükseliş beklentilerin üstünde geldiğinde mümkün olur, beklentiler doğrultusunda geldi ise bu hissede fiyatlamalar öncesinde yapılmıştır zaten.

ORTA VADELİ YATIRIMCILAR

Orta vade yatırımcısı bir diğer deyişle değer avcısı demektir. Orta ölçekli ya da küçük ölçekli şirketleri arar bulur, sermayesi küçük ama gelecek vaad eden, sermayesine göre müthiş karlar açıklama potansiyeli taşıyan şirketler. Bu tip şirketlere ortak olarak en az 1 yıl ve üzeri hissede pozisyon alırlar ve duruma göre de toplamaya devam ederler. Şirket kendini göstermeye başladığında, finansalları özkaynakları pozitif yönde gelişim gösterdiğinde fiyatlaması da bir anda ve sert olacaktır. Belki 1 yıl yatayda devam eder kazanç getirmez ama yatırımcılar keşfetmeye başladığında ise arkasından yetişmek mümkün olmaz. Sermayesi küçük yatırımcılar orta vadede bu tip şirketler arayıp bularak sermayelerini artırabilirler. Tasarruflarını inandığı güvendiği bu tip hisselerde değerlendirerek bir kaç yılda sermayelerini 3-5 kat artırabilirler. Orta vade yatırımcısı detaylarda saklı olanı gören ve bulandır. Şirket faaliyet raporlarından birkaç yıl sonrasını analiz edebilendir. Sert yükselişlerde karını realize eden, en kötü ihtimal ana parası kadar mal satıp hissedeki karlarını sıfır maliyetli hisseler yaratarak yeni hisseler arayandır. Teknik analize önem verip nerede stop olması gerektiğini ve nerede tekrar hisseye girmesi gerektiğini çok iyi bilir, bilmelidir.

Borsa, mantığını çözebilene her daim keyifli anlar yaşatır, hem yükselişler hem düşüşlerde mutlu olabilmek önemlidir. Bu işi bilen insan,hissesi çok yükseldiğinde havalara girip ben oldum demez, borsaya bakış açısı değişmez,hırs ve ihtirasa kapılmaz. Piyasalar çöktüğünde de karalar bağlamaz, nerelerde hata yaptığını araştırır ve hatalarından dersler çıkarır. Bilir ki borsa bir süre düştü ise mutlaka tekrar yükselişe geçecektir, doğası gereği düşüşler ve yükselişler hep olacaktır. Borsaya ticarethane olarak bakmak gerekir, ay bitiminde kar da zarar da mümkündür. Dönem dönem işleri iyi olan esnaf çok güzel para kazanır ve bu kazandığı dönemler zarar ettiği dönemleri de kurtarır. Borsada da zaman zaman kaybederiz ama bu hep kaybedeceğimiz anlamına gelmez. Eğer borsada sürekli kaybediyorsan kendinde aramalısın sorunu, ya finansal okuryazarlığın yok  ya kötü bir finansal okur yazarsın ya da bu işe yani borsada yatırım yapmaya psikolojin uygun değil. Kimisi çok iyi finansal okur yazardır ama psikolojik olarak ne zararda ne karda durmayı beceremez. Psikoloji borsanın temel taşıdır. Eğer ki yeni başlıyorsanız borsaya, çok küçük bir para ile kendinizi geliştirin, kendinize hisseler belirleyin ve şirketin haberlerini okuyun, finansalları inceleyin ve küçük rakamlarla da alın,satın, bekleyin,farketmez ama piyasayı, hareketlerin nelerin olacağını analiz edin. Mesela 1000 lira ile 3 ay işlem yaptığınızda sonuçlarını bir görün, bu para 1000 lira değil de 100 bin olsaydı ne hale gelirdi, kar mı zarar mı ederdiniz? Yine aynı şekilde 1000 liranızı riske ettiniz diyelim, 500 lira aldığınız hisse senedinde 3 ay hiç işlem yapmayın, diğer 500 lira ile de aynı hisseyi alıp, al-sat ile kazanmaya çalışın. 3 ay sonunda neler oldu bir inceleyin.

Son 20 yılda en çok kazandıran yatırım aracı - en iyi yatırım hangisi?
UZUN VADELİ YATIRIMCILAR

Son olarak da uzun vadeli yatırımcılar vardır. Uzun vadeli yatırımcılar fiyatlarla günlük hareketlerle çok ilgilenmezler. Ne bugün çok değer kaybeden hissesine üzülür ne de çok yükselen hissesine sevinir. Satmadığı sürece rakamlar sanaldır ve üzülmeye de sevinmeye de gerek yoktur ona göre. Uzun vade yatırımcısı hem büyüme odaklı hem temettü (Kar payı veren) getirisi olan şirketlere ortak olur. Ayrıca bir şirkete ortak olurken mutlaka istikrar arar; karlılık,büyüme ve değer yaratmada istikrar abidesi şirketleri inceler ve portföyüne ekler. Uzun vade yatırımcısı hata yapmamak için bir iki hissede değil de farklı sektörlerde 8-10 hissede pozisyon alır, riskini böler. Borsanın gerçek yatırımcısı uzun vade yatırım yapan kişilerdir.

Yazar : Nejoo
@Karavandaborsa

10 Comments

  1. Çok güzel olmuş. Bütün yazıları okudum neco hocam. Hayırlı olsun. Allah utandırmasın.

    1. çok teşekkür ederiz değerli görüşleriniz için 🙂

  2. Nerhan Kahraman

    Çok faydalı bir yazı uzun vade yatırımı sizlerden öğrendim diyebilirim basarilarinizin devamını dilerim

    1. çok teşekkür ederiz değerli yorumlarınız için

  3. İyi ki varsın üstadım, teşekkür ederim…

  4. Mehmet Emin özçelik

    Elinize emeğinize sağlık hocam çok teşekkür ederiz bu güzel çalışmalarınızda dolayi

    1. çok teşekkür ederiz.. devamı da gelecek 😉

  5. Senden çok şey öğrendik hocam dahada öğreneceğiz oğluma ve kızıma hesap açtım 1000 TL lik yası çelik aldım bundan sonrası sizin tasarruf edin biriktirin dedim ileride sana dua edecekler sanırım teşekkürler hocam bilgilerini paylaştığın için daha ço gariban yatırımcı gibilerin hayatına dokunacaksın var ol

  6. Senden çok şey öğrendik hocam dahada öğreneceğiz oğluma ve kızıma hesap açtım 1000 TL lik yası çelik aldım bundan sonrası sizin tasarruf edin biriktirin dedim ileride sana dua edecekler sanırım teşekkürler hocam bilgilerini paylaştığın için daha ço gariban yatırımcı gibilerin hayatına dokunacaksın var ol

    1. Bildiğimizi aktarmaya devam edeceğiz, değerli görüşleriniz için çok teşekkürler 🙏 evlatlarınızın geleceği parlak, bahtı açık olsun, Allah bereketli kazançlar versin..
      Saygılar, selamlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Ayrıca Göz Atın