UZUN VADE YATIRIMIN TANIMI, ÖNEMİ VE MANTIĞI

Uzun vade yatırım demek bir şirketin milyonda bir bile olsa ortağı olmak demektir. O şirketin yaptığı işlerden, kazançlarından ve geleceğinden nemalanmak demektir. Aynı şekilde zararlarına da ortak olmak demektir ki işte bu yüzden borsa riskli yatırım araçlarından birisidir. Borsaya yatırım yapmak isteyen kişi öncelikle riskli bir yatırım yaptığının farkında olmalıdır. Belli oranlarda zararı kabul edebilmelidir. Eğer ki risk almak istemeyen, zarar kabul etmeyen bir yapıda iseniz borsa harici varlıklara yönelmek sizin için daha mantıklı olabilir. Uzun vade yatırım şirketin kar ve zararlarına ortak olup uzun yıllar bu şirket veya şirketlerle yola devam etmektir.

Dr. Yaşar ERDİNÇ (Ekonomist/Piyasa Analisti)

Rahmetli Yaşar Erdinç hocamızı birçoğumuz bilir, mekanı cennet olsun. Bir defasında şöyle demişti; “Borsada al sat yaparak para kazanabilirsiniz ama zengin olamazsınız, eğer zengin olmak istiyorsanız yatırımcı olmak zorundasınız. Dr. Yaşar Erdinç” Al sat yapmak, borsada işlem yapmak kolay olandır, zor olan ise borsada yatırımcı olabilmektir. Eğer ki yatırımcı nedir nasıl olunur ve  gerçek bir değere nasıl sahip olunur? Bu konuyu anladıysanız size zenginliğin ve servetinde kapıları açılmış demektir. Ortağı olduğunuz/olacağınız şirket gerçek bir değerse, onun hisselerine sahip olmak ve bu hisselerin değerini bilmek çok önemlidir. Günlük haftalık yada aylık fiyat değişimleri ile değerlendirdiğiniz bir şirket yıllar sonra sizi mutlaka ama mutlaka çok pişman edecektir.

FORD OTOSAN

Bu anlattıklarımı kendimden, borsa geçmişimden ve yaptığım hatalardan örnek vererek anlatırsam çok daha anlaşılır olacağını düşünüyorum. Ben 1997 de borsa ile tanıştım. İlk yıllarım tamamen bilinçsiz bir şekilde o hisseden bu hisseye atlayarak, al sat yaparak geçti. 2000’li yılların başlarında daha bilinçli bir şekilde işlem yapmaya başladım ama hiç bir zaman uzun vadeli yatırımcı olmadım olamadım. Borsa hayatım boyunca kumar hisseleri yada manipülasyona açık hiç bir hissede işlem yapmadım desem yalan olmaz. Her zaman temeli sağlam güvenilir hisselerde pozisyon almaya çalıştım. Geçmişte sahip olduğum hisseleri uzun vade olarak biriktirmiş olsam muhteşem bir servetinde sahibi olacaktım.

Örnek olarak FROTO yani Ford Otosan hisselerini 2 liradan almaya başlamıştım. 21 yılda hisse 300’lü rakamlara ulaştı, tam 150 kat primlenmiş. Elbette 20 yıllık enflasyon farklarını hesaplarsak ve alımlarımı da hep 2 liradan olmayacağını düşünürsek bu yükseliş çokta abartı bir yükseliş olmayabilir. Ama borsada bir çoğumuzun anlamakta güçlük çektiği, saçma bulduğu bir temettü gerçeği var. FROTO istisnasız uzun yıllar boyunca her yıl temettü ödemiş bir şirket. Sizin ana paranızın yanında, temettü getirileri ilerde hisse yatırımı yaptığınızda müthiş bir lot sayısına ulaşmış olursunuz. Ben o yıllarda FROTO ile 25 bin lota ulaşmıştım ama bir ev almak uğruna bu hisselerimi sattım. Bu hisseler yaptığım hesaplamalar ile bugün 50 bin lotu geçmiş olacaktı. Şirketin yaptığı ödemeleri eklemiş olduğumu da varsayıyorum elbette. Şu an, yani 2022 yılında Ford hisseleri 300 liranın üzerinde fiyatlanıyor ve 50 bin lotun değeri 15 milyon civarında. Ama uzun vade yatırımcısı yine de fiyatla değil şirketin verdiği vereceği temettülerle ilgilenilmeli. 2022 yılında şirket hisse başı 13 TL net temettü ödedi! Yani 50 bin lot FROTO hissesi olan bir yatırımcı 650000 lira, evet evet tam Altı Yüz Elli Bin Türk Lirası kar payı aldı. Buda aylık olarak 54000 lira gibi bir gelire tekabül ediyor. Al sat yaparak ne 10 milyon gibi bir servete ulaştım nede aylık 54000 lira aylık bir gelirim oldu.

Borsadaki uzun geçmişimde belki de 50 bin değil çok daha fazla Ford hissesine sahip olabilecek durumum vardı ama piyasalara, ekonomiye, ülkedeki gelişmelere güvenemediğimden gayri menkul yatırımı yapmayı uygun buldum. Ama geldiğimiz nokta ortada. Bir çok okuyucu şunu sorabilir, her şirket Ford Otosan gibi performans göstermedi ki, biz bu hissenin böyle olabileceğini nerden bileceğiz. Evet haklılar bir çok hisse bu şekilde performans göstermedi ancak Ford Otosan gibi ve hatta daha fazla performansı olan ve getirisi olan o kadar çok şirket sayabilirim ki size, inanın şaşırırsınız.

Ford, Yeni% 100 Elektrikli E-Transit Van Için Müşteri Test Programına Başladı - Tekno Nesil - Güncel Teknoloji Haberleri

Bugün de sizi Ford Otosan gibi zengin edecek o kadar çok hisse ve şirket var ki. Yeter ki siz doğru hisse seçmeyi öğrenin, yatırımınız yapın ve uzun yıllar alım satımlardan uzak durun. Piyasa gereğini yapacaktır.

UZUN VADE YATIRIMA NERDEN VE NASIL BAŞLAMALIYIZ?

Uzun vade yatırımına nerden başlamalıyız neler yapmalıyız? Öncelikle uzun vadenin önemini kavrayın ve buna inanın. Aklınızda şayet uzun vade yatırım yapmakla ilgili sorular ve kaygılar varsa başarıya ulaşamazsınız. Siyasi gelişmelere, dünyada olup bitenlere, ülkemizin komşularla sorunlarına, ekonomik krizlere odaklanırsanız büyük resmi göremezsiniz. Siz yalnızca şirketinizin durumuna, karlarına, büyümesine, öz kaynaklarına odaklanın. Ülke olarak savaşa girmemiş isek kafamıza takacak hiç bir şey yok demektir. Uzun vade yatırımın en karlı yatırım olduğuna inanmış isek, öncelikle yatırım yapacağınız şirketleri seçin. Araştırmak bulmak çok kolay ama hiç bilgisi olmayan birisi içinde gerçekten zor. Hiç bilgimiz yok diyelim, bu işe sıfırdan başlayacak biriyiz ve nerden başlayacağımızı da bilmiyoruz.

Öncelikle öğrenilmesi gereken kimi terimler ve anlamlar var, bunları öğrenerek başlayın, nedir bunlar? Bir şirketin piyasa değeri, defter değeri, fiyat kazanç oranı, FAVÖK, bedelli sermaye yada bedelsiz sermaye artırımları, temettü (Kar payı) ve benzeri terimler. Nasıl bulacağım nasıl öğreneceğim demeyin. İster Google arama motoruna yazın okuyun öğrenin isterseniz YouTube da yayın yapan bir çok insan bu konularda bedava hizmet veriyor, açın izleyin. Bu terimleri öğrendikten sonra bir şirketin finansallarına bakmayı öğrenin. 3 aylık 6 aylık 9 aylık ve 12 aylık bilançolar yayınlanır. Bir öğrenci yılda 2 kez karne alır değil mi? Şirketlerde yılda dört kez karne alırlar. En önemli karnede 12 aylık yıllık bazda olan karnedir. Bir şirketin kar mı ettiğini zarar mı ettiğini görürüz, kar etmişse bu karların nereden geldiğini yani esas faaliyet karımı olduğunu yada farklı kalemlerden mi geldiğini görürüz. Öz kaynakları artmış mı buna bakarız, şirketin borcu ne kadar ve bu borçlarını ödemeye gücü var mı buna bakarız. Bu baktığımız finansalları birde geçmiş yıl ile karşılaştırırız ve kıyaslama yaparız. Kıyaslamadaki esas şirket geçen yılki verilerinden pozitif mi yoksa negatif mi bir ayrışmaya gitmiş bunu anlamak içindir. Mesela borçlarında bir azalma, karlarında, satışlarında bir artış görmek kriterlerimiz arasında olur. Konuyu uzatmadan finansalları da okumayı anlamayı öğrendiysek şimdi doğru hisse yada şirketleri seçmeye geldi sıra.

DOĞRU ŞİRKETİ (HİSSE) SEÇERKEN HANGİ KRİTERLERE DİKKAT ETMELİYİZ?

  • Ortak olacağınız şirketler mümkünse temeli sağlam ve bu ülkenin köklü şirketleri arasında yer alsın.
  • Kazancını ortaklarıyla paylaşan ve bunu alışkanlık haline getirmiş şirket olsun. Yani düzenli temettü ödeyen şirketlerden seçin yatırım yapacağınız şirketi.
  • Piyasa değeri ve defter değeri oranı makul olsun, ne kadar düşükse o kadar iyidir, fiyat kazanç oranları makul seviyelerde olsun.  Yani hisselerin, şirketlerin değerleri ile piyasada, borsada fiyatlanması bakımından arada uçurum olmasın, mümkünse değerlerinde yada değerlerine yakın olsun.
  • Ucuz hisseler iyi pahalı hisseler kötüdür gibi bir ayrım yapmayın. Kimi zaman ucuz hisse daha da ucuzlar, pahalı hisse daha da pahalı olarak yoluna devam eder. Ucuz hisse neden ucuz kalmış yada pahalı hisse neden artıyor bunları araştırın. Ucuz hisselerde beklenen büyüme yoktur, karları azalıyordur ve günden güne güç kaybediyor olabilir. Pahalı hissede de beklentiler artmış, büyümesi hızlı, öz kaynakları katlamış olabilir.
  • Şirketiniz sektöründe söz sahibi olsun hele birde şirket alanında tekelleşmiş ise çok daha iyi verim alırsınız.
  • Yatırım yapacağınız sektör geleceğin sektörleri arasında yer alsın, örnek verecek olursak, enerji, tarım, teknoloji ve yazılım, savunma sanayi gibi, sizler bu sektörlerin yanına gelecek gördüğünüz diğer sektörleri de ekleyebilirsiniz.
  • Şirketlerde karlılık çok önemlidir, mümkünse ortak olacağınız şirketler düzenli olarak karlarını artıran şirketler olsun.
  • Şirketiniz mümkünse borçsuz yada az borcu olan şirket olsun. Eğer Ki yatırımlar yapmış ve çok borcu varsa, bunu kaç yıla bölmüş, yatırımlardan ve halen çalıştığı faaliyetlerinden bu borçlarını ödeyebilir mi bunları araştırın.
  • Fiyatı çok düşen hisse yada şirketlere ortak olmayın yada nedenlerini araştırmadan ortak olmayın. Bizim yatırımcımız bir hisse %20-30 değer kaybettiğinde, hisse çok ucuzladı diye o hisseye dalabiliyor. Oysa şirketin durumu o kadar kötü olabilir ki, yakında belki de batacaktır. Siz bir hisse çok düşüyorsa nedenini araştırın, geçici bir durum ise fırsat görüp alabilirsiniz elbette ancak kalıcı büyük sorunları da olabilir şirketin.
  • Yatırım danışmanlarınız dinleyin ama tavsiye üzerine körü körüne işlemde yapmayın. Sonuçta yatırım danışmanları bir aracı kurum yada bankada çalışmaktadırlar ve onların geliri tamamen sizin yaptığınız işlem hacmi ile bire bir bağlantılıdır. Yatırım danışmanları genelde sizi alım satım yapmak şeklinde yönlendirecektir. Tavsiyeleri dinleyin ama şirket ve hisse seçimini yine siz yapın.

DOĞRU HİSSEYİ SEÇTİKTEN SONRA PİYASADA TAKİP ETMEMİZ GEREKEN HUSUSLAR

Şirket/hisse seçimini yaptıktan sonra, bu hisselerin fiyat değerlemesine bakmamız lazım. Kimi zaman borsalar boğa piyasasında olur ve fiyatlar şirketin ederinin üzerine çıkmış olabilir. Bu durumda seçtiğimiz şirketlerin bir miktar değer kaybetmesini beklemek daha mantıklı olacaktır. Ancak piyasaları izlemeye aldığınızda size hisselerin asla ucuzlamayacağı algısı oluşabilir ama unutmayın ki borsalar sürekli yükselmez ve sürekli düşmezler. Şayet fiyatlar bir miktar primli ise uygun fiyatlara gelmesini bekleyebilirsiniz. Ama siz bir şekilde borsaya girmek ve yatırım yapmaya başlamak istiyorsanız, öncelikle bir planlama yapın. Borsada değerlendirmek istediğiniz parayı, ortak olmak istediğiniz hisselere kademeli olarak aktarın, yani alımlarınızı belli fiyat aralıkları ile yapın.

10 liradan aldığınız bir hissede ikinci alımınızı yapmak için en az %5 gibi marj koyun. Bu şekilde alımlarınızı tamamlayın ve uzun vade yolculuğunuza başlayın. Mümkün mertebe tasarruflarınızla eklemeler yapmaya devam edin. Belli bir miktar paranızı da mutlaka nakitte tutun, isterseniz Türk lirası isterseniz gram altın yada döviz olarak bir miktar yedek akçeniz, yani nakitiniz hep olsun. Bu ayıracağınız nakit kısım size büyük düşüşlerde ciddi fırsatları değerlendirme şansı verecektir. Örnek olarak pandemi başlangıcında borsalar üç beş gün içinde neredeyse 30 bin puan değer kaybetti, 110 binlerden 80 binli rakamlara indik. Yani borsamızdan sıfırlar atılmış haliyle bakarsak 1100’lerde olan endeks 800’lü rakamlara geldi ve birçok hisse ederinin çok altında bir değerleme ile yatırımcısına fırsat sundu.

Borsa Takibi Yapabileceğiniz En İyi 4 Program - InvestAZ Blog

Şayet piyasaların çok düştüğü bir dönemde borsa ile tanışma fırsatınız olursa ve herkesin hisselerini zararına satıp kaçmaya çalıştığı bir zamandaysanız işte sizin için fırsat vaktidir, herkesin korktuğu zamanlarda cesur olmak ve herkesin coştuğu zamanlarda temkinli olmak size çok şey kazandırabilir. Bu tür fırsatları değerlendirmek gerekir.

GEREKSİZ HARCAMA İLE TASARRUF EDİN VE YATIRIMA BAŞLAYIN

Siz piyasaların herhangi bir döneminde borsa ile tanıştınız ve birikim yapmak istiyorsunuz. Toplu paranız yok veya toplu paranızla değil de aylık düzenli ve belli oranda bir rakamla alım yapmak istiyorsunuz. işte sizin dikkat etmeniz gereken tek konu doğru hisseleri seçmek olsun. Belirlediğiniz 10 hissede ucuz kalmış olanlarla başlayabilirsiniz, içlerinde ederinin üzerinde olan hisseler varsa onları da gelecek ay daha uygun fiyatlardan almak için takibe başlayın. Sonuç olarak her ay düzenli alımlarınızdan dolayı siz ortalama fiyatlardan çok uzaklaşmadan bir birikime sahip olacaksınız. Piyasalar yükseliyorsa ikinci alımınızı yukardan, düşüyorsa daha ucuzdan almış olacaksınız. Kendinize on yıl gibi bir vade koyduğunuzda, göreceksiniz ki ilk başladığınız fiyatlar ne kadarda ucuz kalmış.

5 adımda enerji tasarrufu nasıl yapılır?

Borsada düzenli alımlarla birikim yapan kişilerin harcama alışkanlıklarında da ciddi değişimler olduğu gözlemlenmiştir. Daha öncesinde çok kolay para harcayan birinin daha fazla hisse senedi alabilmek için, hayatındaki gereksiz harcamalarından kaçındığı ve kendini tasarrufa yönlendirdiğini görmekteyiz. Hatta kimileri hayatında köklü değişiklikler bile yapmaktadır.

Yeni yılda sigarayı bırak, sağlıklı bir hayata adımını at

Mesela sigara bırakarak hem sağlığını koruyup hem de tasarruflarını artırıp ciddi bir birikim yapma yolunda kendilerini motive etmektedirler. Düşünürsek biraz, bir paket sigara içen bir kişi aylık ortalama 600-700 lira gibi bir bütçeyi sağlığını hiçe sayarak gereksiz bir harcama yapmakta. Bu illetten kurtulmak için hem adım atmak hem de sigaraya harcadığı para ile gelecekte imkansız gibi görünen hayallerine kavuşmak çok cazip bir uygulama değil mi sizce de? Özellikle genç bir arkadaşın böyle bir yatırım yolunu seçmesi, her gün bir paket sigara parası karşılığında finansal özgürlüğünü kazanması içten bile değil. Çoğumuza saçma gelebilir ancak hesap yapmak bedava, aylık 500 lira birikim yıllık 6000 lira birikim demektir. Bugünün şartlarında temeli sağlam ve her yıl düzenli temettü ödeyen bir şirkete ortak olduğumuzu varsayalım, örneğin Ereğli demir çelik hissesine düzenli yatırım yapıyoruz. Bugünün fiyatları ile bir yılda 400 lot hissemiz olur ve bu 400 lot hissemize, hisse başı 2021 yılı için 1,57 TL temettü alacağız, yani birikiminize 40 lot temettü geliri ile ekleme yaptınız. İkinci senenin sonunda yine bir 400 lot hisse biriktirdiğinizde bu kez 840 lot için daha yüksek oranda temettü alırsınız. Bu birikimleri hele birde Ayı piyasasında (Düşen piyasa) yaptığınızı düşünürseniz, fiyatlar düşüş eğilimindeyse siz her ay daha ucuza hisse sahibi olacaksınız ve hisseleriniz her geçen yıl artacak. Bu hesap yalnızca sigara bırakarak, bütçenize ek bir yük getirmeden yapacağınız yatırımla mümkün olan bir durum. Siz tasarruflarınızı artırarak ekleme yaptığınızda çok daha kısa zamanda finansal özgürlüğünüze kavuşacaksınız. İki çift ayakkabınız varken belki üçüncüsünü almaktan vazgeçerek, belki bir seyahatinizde ücretsiz yolu kullanarak otobana ödeyeceğiniz para ile, her zaman tasarruflarımızı artırmak elimizde. Bunun adı cimrilik olabilir kimilerine göre ancak finansal özgürlüğümüz olmadan bir çok hayalimizde yarım kalacaktır. Tasarruf, birikim demek ölene kadar değil elbette, kendinize koyduğunuz hedeflere ulaşana kadar.

Bol kazançlı günleriniz olsun!

Saygılar selamlar

Yazar : Nejoo  (@KaravandaBorsa)

20 Comments

  1. Muhteşem bir yazı 👏

    1. değerli görüşleriniz için çok teşekkürler.. Bol kazançlarınız olsun 🙂

  2. Çok güzel anlatmışsınız Necmettin Bey, siz ve sizin gibi doğru borsa yatırımını anlatanlar sayesinde uzun vade ve temettü getirileri ile iyi bir yatırım şekline kavuştuk…
    Teşekkürler…

    1. bereketli kazançlarınız olsun, çok teşekkürler 🙂

      1. Çok güzel anlatmışsınız. Ağzınıza sağlık hocam

    2. Çok teşekkür ederiz değerli görüşleriniz için 🙏

  3. Metin Bulucalı

    Nasıl Yatırımcı Olunur Çok Net Bir Şekilde Anlatmışsınız Hocam Ağzınıza Yüreğinize Kaleminize sağlık Teşekkürler..

    1. Biz teşekkür ederiz bol kazançlar 🙏

  4. Elinize emeğinize sağlık hocam soluksuz okudum. Nokta atışlar yapmışsınız yine.

    1. Teşekkür ederiz değerli görüşleriniz için 🙏
      Saygılar selamlar

  5. Çok teşekkürler hocam.

    1. Biz teşekkür ederiz 🙏
      Saygılar selamlar

  6. Ahmet ÇAKMAKÇIOĞLU

    Değerli Üstadım… Emeğinize sağlık… O kadar güzel açıklamışsınız ki tam referans gösterilecek bir yazı olmuş gerçekten… Sağolun, varolun…

    1. Sizler de sağolun 🙏
      Saygılar bol kazançlar dileriz

  7. Videolarınızı anlattıklarınızı yazıya dönüştürmüşsünüz bence iyide olmuş. TEşekkürler emeğinize

    1. İzleyemeyenler ya da izlemeyi sevmeyenler okusun, okumayı sevmeyen izlesin diyoruz 😊
      Değerli görüşleriniz için çok teşekkürler 🙏
      Saygılar

  8. Çok değerli ve bilgilendirici bir yazı olmuş. Baştan sona dikkatle okudum. Emeğinize zihninize sağlık,devamını dilerim. Sevgiler 🎇

    1. Çok teşekkürler değerli görüşleriniz için 🙏
      Selamlar, saygılar

  9. Böyle Yaşanmış Tecrübelerle dolu, Samimi ve Eğitici yazılar ile UV yatırımcılığını çok net anlattığınız için çok Teşekkürler. Sosyal Medyada sizi sürekli takipteyim. Sayenizde UV Yatırımcılığına başladım. Teşekkürler.

    1. Değerli görüşleriniz için çok teşekkürler 🙏
      Bol kazançlarınız olsun
      Saygılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Ayrıca Göz Atın